नवी दिल्ली : वेस्ट आशियातील सुरू असलेल्या युद्धामुळे भारतातील महागाईत मोठी वाढ झाली असून मार्च 2026 मध्ये घाऊक महागाई (WPI) तब्बल 38 महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचली आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार ही महागाई दर 3.88 टक्क्यांवर गेला असून फेब्रुवारीत तो 2.13 टक्के होता.
या वाढीमागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली झपाट्याने वाढ. वेस्ट आशियातील संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजार अस्थिर झाला असून तेल, वीज आणि उत्पादन क्षेत्रातील खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढले आहेत.
इंधन दरवाढीचा थेट परिणाम
कच्च्या तेलाच्या किमती युद्धापूर्वी सुमारे 70 डॉलर प्रति बॅरल होत्या, त्या वाढून 120 डॉलरच्या आसपास पोहोचल्या. या वाढीचा थेट परिणाम भारतातील इंधन दरांवर झाला आहे.
इंधन आणि वीज क्षेत्रातील महागाई दर फेब्रुवारीत नकारात्मक (-3.78%) होता, तो मार्चमध्ये सकारात्मक 1.05% वर पोहोचला. यामुळे वाहतूक खर्च, उत्पादन खर्च आणि दैनंदिन वापराच्या वस्तूंच्या किमती वाढल्या आहेत.
उत्पादन आणि उद्योग क्षेत्रावर परिणाम
महागाईचा परिणाम फक्त इंधनापुरता मर्यादित नसून उत्पादन क्षेत्रावरही झाला आहे. मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील महागाई 3.39% पर्यंत वाढली आहे. उद्योगांना वाढत्या कच्च्या मालाच्या खर्चामुळे उत्पादन खर्च वाढवावा लागत आहे.
यामुळे ग्राहकांना वस्तू महाग मिळत असून सामान्य नागरिकांच्या खिशावर ताण वाढला आहे. खेळण्यांपासून ते दैनंदिन वापराच्या वस्तूंपर्यंत अनेक वस्तूंच्या किमतीत वाढ होत असल्याचेही दिसून येत आहे.
सामान्य नागरिकांवर कसा परिणाम?
महागाई वाढल्याने सर्वसामान्य नागरिकांना खालील समस्यांना सामोरे जावे लागत आहे:
- पेट्रोल-डिझेल दर वाढल्याने प्रवास महाग
- अन्नधान्य व घरगुती वस्तूंच्या किमती वाढ
- वीज व गॅस बिलात वाढ
- दैनंदिन खर्चात मोठी वाढ
विशेषतः मध्यमवर्गीय आणि निम्नवर्गीय कुटुंबांवर याचा सर्वाधिक परिणाम होत आहे.
अर्थव्यवस्थेवरील दबाव वाढला
अर्थतज्ज्ञांच्या मते, वेस्ट आशियातील युद्धामुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. त्यामुळे उत्पादन खर्च वाढत असून त्याचा परिणाम थेट महागाईवर होत आहे.
याशिवाय, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) ने देखील इशारा दिला आहे की युद्ध दीर्घकाळ चालल्यास जागतिक अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो आणि महागाई आणखी वाढू शकते.
पुढे काय?
तज्ञांच्या मते, जर कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिर राहिल्या नाहीत, तर पुढील काही महिन्यांत महागाई आणखी वाढू शकते. काही अंदाजानुसार 2026-27 मध्ये महागाई 5% च्या आसपास जाऊ शकते.
सरकारने पेट्रोल-डिझेलवरील उत्पादन शुल्कात कपात करून काही प्रमाणात दिलासा देण्याचा प्रयत्न केला आहे. मात्र, जागतिक परिस्थितीवरच पुढील महागाईचे चित्र अवलंबून राहणार आहे.
निष्कर्ष:
वेस्ट आशियातील युद्धाचा परिणाम आता भारतीय अर्थव्यवस्थेवर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. महागाई वाढल्याने सामान्य नागरिकांचे बजेट कोलमडत असून पुढील काळात परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे.
