पिंपरी-चिंचवडमध्ये सायबर गुन्हेगारांनी रचलेला ‘डिजिटल अरेस्ट’चा मोठा डाव एका ८० वर्षीय वडिलांच्या सतर्कतेमुळे उधळला गेला. या घटनेत एका तरुणाला तब्बल १२ लाख रुपयांची फसवणूक होण्यापासून वाचवण्यात यश आले असून, सायबर जागरूकतेचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, निगडी परिसरातील ३५ वर्षीय तरुणाला अज्ञात व्यक्तीकडून व्हिडिओ कॉल आला. संबंधित भामट्यांनी स्वतःला मुंबई क्राईम ब्रँचचे अधिकारी असल्याचे सांगत त्याला धमकावले. त्याच्या नावावर ड्रग्स आणि पासपोर्ट असलेला पार्सल सापडल्याचा बनाव करून त्याला ‘डिजिटल अरेस्ट’ करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले.
यानंतर आरोपींनी तरुण आणि त्याच्या पत्नीला सतत व्हिडिओ कॉलवर ठेवले. जवळपास २७ तास त्यांची चौकशी सुरू असल्याचा भास निर्माण करून मानसिक दबाव टाकण्यात आला. इतकेच नाही तर कोणालाही याबाबत सांगू नये, अन्यथा कठोर कारवाई होईल अशी धमकी देण्यात आली.
या दरम्यान आरोपींनी तरुणाकडून त्याच्या बँक खात्यांची माहिती घेतली आणि १२ लाख रुपये ट्रान्सफर करण्यास सांगितले. तरुण प्रत्यक्षात पैसे ट्रान्सफर करण्याच्या तयारीत असतानाच त्याने ही माहिती आपल्या वडिलांना दिली.
येथेच या घटनेला कलाटणी मिळाली. ८० वर्षीय वडिलांनी अलीकडेच सायबर गुन्ह्यांबाबत पोलिसांनी आयोजित केलेल्या जनजागृती कार्यक्रमात सहभाग घेतला होता. त्यामुळे त्यांना हा प्रकार संशयास्पद वाटला आणि त्यांनी तात्काळ पिंपरी-चिंचवड सायबर पोलिसांशी संपर्क साधला.
पोलिसांनी तातडीने घटनास्थळी धाव घेतली आणि सुरु असलेला व्हिडिओ कॉल बंद करून तरुणाला फसवणुकीबाबत माहिती दिली. पोलिस पोहोचताच भामटे कॉल कट करून फरार झाले. त्यामुळे मोठा आर्थिक तोटा टळला.
या घटनेनंतर पोलिसांनी नागरिकांना महत्त्वाचे आवाहन केले आहे. “डिजिटल अरेस्ट” असा कोणताही कायदेशीर प्रकार अस्तित्वात नाही. कोणताही पोलीस अधिकारी व्हिडिओ कॉलवर चौकशी करत नाही किंवा पैसे मागत नाही. अशा प्रकारचे कॉल आल्यास त्वरित पोलिसांशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
दरम्यान, पुणे शहरात सायबर गुन्ह्यांचे प्रमाण वाढत असून नागरिकांनी सतर्क राहणे अत्यावश्यक आहे. फसवणूक करणारे नवनवीन पद्धती वापरत असल्याने कोणत्याही अनोळखी कॉल, मेसेज किंवा लिंकवर विश्वास ठेवू नये, असा सल्ला तज्ज्ञांनी दिला आहे.
ही घटना एकीकडे सायबर गुन्ह्यांचा वाढता धोका दाखवते, तर दुसरीकडे जागरूकतेमुळे अशा गुन्ह्यांना कसे रोखता येते याचे उत्तम उदाहरण ठरते.
