लोकसभेत महिला आरक्षणाशी संबंधित घटनादुरुस्ती विधेयक नामंजूर झाल्यानंतर देशभरात राजकीय वातावरण तापले असून महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी काँग्रेस आणि विरोधी पक्षांवर जोरदार टीका केली आहे. त्यांनी Rahul Gandhi आणि Priyanka Gandhi यांच्यावर निशाणा साधत विरोधकांचा “प्रतिगामी दृष्टिकोन” असल्याचा आरोप केला.
फडणवीस यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, महिला आरक्षण विधेयक मंजूर होणे हा देशासाठी ऐतिहासिक क्षण ठरला असता. मात्र विरोधी पक्षांनी त्याला विरोध करून महिलांच्या राजकीय सक्षमीकरणाची संधी हिरावून घेतली. त्यांच्या मते, “विरोधकांनी महिलांच्या हक्कांचा ‘घात’ केला असून हे अत्यंत दुर्दैवी आहे.”
हे विधेयक १७ एप्रिल रोजी लोकसभेत मतदानासाठी ठेवण्यात आले होते. यासाठी दोन-तृतीयांश बहुमताची आवश्यकता होती, मात्र ते बहुमत मिळू शकले नाही. सुमारे २९८ सदस्यांनी समर्थन केले, तर २३० सदस्यांनी विरोधात मतदान केले, त्यामुळे हे विधेयक नामंजूर झाले.
या पार्श्वभूमीवर फडणवीस यांनी काँग्रेससह विरोधी पक्षांवर आरोप करत म्हटले की, जर सत्ताधारी पक्षाकडे आवश्यक बहुमत असते, तर विरोधकांनीही विधेयकाला पाठिंबा दिला असता. मात्र संधी साधून त्यांनी ते पाडले. त्यांनी पुढे सांगितले की, राज्यात महिलांकडून एक कोटी सह्या गोळा करण्यासाठी मोहीम राबवण्यात येणार आहे, ज्याद्वारे जनतेचा पाठिंबा दर्शवला जाईल.
दरम्यान, काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी या विधेयकावर सरकारवर टीका करत म्हटले की, महिलांच्या नावाखाली संविधानाशी छेडछाड करण्याचा प्रयत्न झाला. त्यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करत “ही असंवैधानिक युक्ती होती आणि विरोधकांनी ती रोखली,” असे मत व्यक्त केले.
तसेच प्रियांका गांधी यांनीही सरकारवर आरोप करत म्हटले की, विधेयकाला मतदारसंघ पुनर्रचनेशी (delimitation) जोडल्यामुळे ते मंजूर होणे कठीण झाले. त्यांनी सरकारच्या धोरणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.
महिला आरक्षण विधेयकाचा मूळ उद्देश लोकसभा आणि राज्य विधानसभांमध्ये महिलांना ३३ टक्के आरक्षण देणे हा आहे. यासाठी २०२३ मध्ये ‘नारी शक्ती वंदन अधिनियम’ मंजूर करण्यात आला होता, मात्र त्याची अंमलबजावणी जनगणना आणि मतदारसंघ पुनर्रचनेशी जोडण्यात आली आहे.
एकूणच, महिला आरक्षणाच्या मुद्द्यावर सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये तीव्र राजकीय संघर्ष सुरू झाला आहे. येत्या काळात हा मुद्दा निवडणुकांमध्येही केंद्रस्थानी राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
